Скачать    9389   (366.0Kb)   Материалы по теме: br	05.03.2010, 14:40
б.з.б.2,5млн. 140 мыңжыл. - Ежелгі палеолит б.з.б.2млн -700 - Дошель(олдувэй) б.з.б.800мың - 140мың - Шелль, Ашелль. б.з.б.140мың - 40мың - Орта палеолит - Соңғы ашелль, мустьер б.з.б.40мың - 12мың - Кейінгі палеолит(ориньяк, солютре, мадлен) б.з.б.12-5мың ж - Мезолит б.з.б.5-3мың ж - Неолит б.з.б.4-3мыңж - Энеолит б.з.б.2-1мыңж - Қола дәуірі б.з.б 1мыңж - Темір дәуірі 1959-60ж - Австралопитек(епті адам), шығыс Африка(олдувай) жас1-млн750мың ми көлем-652см 1890-91ж - Питекантроп Ява аралы 1927 - Синантроп пекин(Чжау-коу-дян) 1856 - Неандерталь(саналы) Германия(неанд. үңгірі) Кроманьон - Кро-маньон үңгірі(Франция) 1938 - Тесіктас(Өзбекстан) неандертальдық бала 8-9 жасы б.з.б.18-15ғ - Ерте қола дәуірі(федоров) б.з.б.15-13ғ - Орта қола (алакөл) б.з.б.13-8ғ - Кейінгі қола(замараев) 1914ж - Б.В. Андриановтың қазба жұмысы(Андронов) б.з.б.3мыңж - Қаз-ның дала,тау жерде енгіншілік пайда болды Кен өндіру басталды б.з.б.2-1мыңж - рулық қатынастар ыдырап, фтайпалық бірлестіктер п.б. б.з.б.8-3ғ - Ерте темір б.з.б.3-б.з.6ғ - Кейінгі темір Сақтар б.з.б.8-6ғ - Ерте сақ б.з.б.5-3ғ - Соңғы сақ Бесшаты қорымы - Іле өзені (Шылбыр) 31 обадан ірісі диаметр-104м биіктігі 17м Б.з.б.7-4ғ - Сақ тайпалар одағы құрылды Геродот б.з.б.5ғ Тарих еңбегі б.з.б. 6ғ - Томиристің Кирмен соғысы (б.з.б.529ж) б.з.б. 519-518ж - 1Дарийдің тиграхауда сақтарымен соғысы. б.з.б.330-327ж - А.Македонскимен соғысы (Спитамен ерлігі) б.з.б. 480ж - парсылармен қосылып. Фермопиль б.з.б.490ж - Марафон шайқасы, гректерге қарсы б.з.б.7ғ - Сібір, Қазақстан, Еділ бойы Андық стиль п.б. б.з.б. 6ғ - ойшыл Анахрис(Анарыс) Ғұндар б.з.б. 206ж - ғұн билеушісі Мөде үйсіндерге шабуылдада. б.з.б. 55жыл - ғұндар 2-ге бөлінді б.з. 93ж ғұндардың Қаз-ға 2-ші рет қоныс аударуы Атилла - 410-456ж 451ж - Атилла Кталаун даласында рим-франк одағына қарса соғысты 452ж - Атилла Италияны ойрандап, Падуя, Миланды алды. 453ж - Атилла қайтыс болды. Үйсіндер б.з.б. 2ғ - Орталық Азиядан Жетісуға көшті. б.з.б. 160ж - Тиграхауда сақтарының жерін мекендеді б.з.б. 73ж - үйсіндер 3 бөлінді Халқы- 630мың, тілі - көне түркі, билеуші - гуньмо Қанлылар б.з.б.2ғ қытай деректерінде жазылған Астанасы - Битянь, халқы - 600мың, титулы - хан 552-603ж - Ежелгі Түрік қағанаты 535ж - Бұмын түркі тайпаларды біріктіре бастады. 546ж - теле тайпасы қосылды. 552ж - Бұмын 50мың әскерімен аварды талқандады 561-563ж - түріктер эфталиттерге қарсы Иранмен әскери одақ құрды 567ж – Бұхар түбінде түріктер эфталиттерді женді 568ж- түрік көпесі Маниах Византия императорымен сауда әскери одақ құрды 575ж – Иран мен Византия келісім жасады 603ж- Қағанат 2-ге бөлінді 603-704ж Батыс Түрік қағанаты Астанасы – Суяб Халқы – үйсіндер, қаңлылар, қарлұқтар, түркештер, шығылдар, яғмалар Алғашқы қағаны – Тардуш (Дато) Күші Жеғұй, Тон жабғу қағандар тұсында арта түсті 640-657ж – Тайпааралық соғыстар 659ж – Таң империясы Жетісуды басып алды 704-756ж – Түркеш қағанаты Териториясы: Жетісу, Іле, Шу, Талас алқаптары Алғашқы қағаны – Үшелік Астанасы – Суяб, жазғы- Күңгіт 706ж – түркештер соғдылармен одақтасып, Бұхар маңында арабтарды жеңді 709ж – соғды ханы Тархун көмектесуден бас тартып, арабтар Бұхарды жаулады Сақал қаған Үшеліктің ұлы Орта Азияны бағындырды 711ж – қара түркештер Ш.түрік қағанымен бірге Сары түркештерді жеңді 723ж – Сұлық қаған (сүзеген) арабтарға соққы берді 732ж – арабтар түркештерді ығысытырып, Бұхарды жаулады 736ж – Сұлық қаған арабатрға қарсы шығып, Тоқарыстанға жетіп жеңіледі. 738ж – Баға-Тархан Сұлықты өлтіреді 748ж – қытайлар Суяб қаласын жаулап, қирады 751ж – Атлах шайқасы қытайлар мен арабтар арасында(қарлұқтар араб жағына шықты) 756ж – қағанат қарлұқтарға қарсы тұра алмай, қирады 756-940ж - Қарлұқ қағанаты 742ж - қарлұқтар, ұйғыр, басмыл тайпалары бірікті 8ғ (746ж) – ұйғыр қысымымен Жетісуға көшті 756ж – қарлұқ қағанаты құырылды Астаналары – Суяб, Тараз, 766-775ж – Қарлұқтар Қашғарияны жаулады 791ж- Қарлұқтар ұйғырлардан жеңілді 812ж – Арабатардан жеңілді 840ж – Білге Құл-қадырхан қаған жариялап, қарлұқтар бостандығы Тайпалары: тухси, шігіл, азкікші, түркеш, халаж, жарұқ, барысхан, көкеркін, бескіл 9ғас. Аяғы – саманилер Исфиджабты басып, Таразды қоршады 840ж – ұйғыр қағанаты құлап, қимақты 7 тайпа құрды. Эймур, имақ, қыпшақ, татар, баяндур, ланиказ, ажлар. 940ж – Қашғардың билеушілері Баласағұнды жаулап Қарлұқ қирады. 9-11ғ – Оғыз мемлекеті Териториясы: Сырдария – Еділл аралығы Астанасы – Янгикент, Билеушісі – жабғу Тацпалары: қалаж, жағра, жарұқ, қарлұқ, баяндұр, имур, қарабұлақ 965ж – Киев русімен одақтасып, Хазарияны талқандады 985ж – князь Владимирмен одақтасып, Еділ Бұлғариясые жеңді 9-11ғ Қимақ мемлекеті Астанасы – Қимақия(Ертіс бойында), Қарантия(Алакөл жағасы) Қимақтарда 16 қала, 12-сі Ертіс бойында 893ж – Исмаил ибн Ахмад Таразды алып, қаладағы бас шіркеуді мешітке айналдырды 11-12ғ – Ислам қыпшақтар арасында таралды 942-1210 Қарахан мемлекеті Негізі салушы – Сатұқ Боғра хан 955ж – Мұса хан билігі орнады 960ж – Мұса хан исламды мемл-к дін етіп жариялайды Қарахандарға қосылған аймақтар: 990ж – Тараз, Исфиджаб 992ж – Хотан, Бұхар 999ж – Саманилер, 11-12ғ –Мәуеренахр, жетісу Астаналары – Қашғар –мұса хан Баласағұн – Сүйлемен орталығы 1007ж – наймандар мен керейттер несториандық бағыттағы христиан дінін қабылдады 1065ж – селжұқтар билеушісі Алып-Арслан қыпшақтарға қарсы 1041ж – Шахмәлік Хорезмді жаулады 1043ж – Шахмәлік селжұқтардың қолынан қаза тапты Маңғыстауға жорық жасап, қыпщақтардың бір бөлігін тәуелді етті 11ғ-1219ж – Қыпшақ мемлекеті 1069ж – қыпшақтар Хорезмге қарсы жорыққа шықты 1089ж – селжұқтар сұлтаны Мәлік шах Батыс қағанатты бағындырды 1102ж – Баласағұн мен Тараздың билеушісі Қадыр Жебірейіл Мәуеренахрды жаулады 1125ж Ляо империясы құлап, 40мың отбасын басқарған Елұй Дашы Жетісуға қоныстады 1127- 1156ж – хорезм шахы Атсыз 1128ж – қарақытайлар Шығыс хандықты жаулап, Жетісуда үстемдік етті 1128-1211ж Қарақытайлар мемлекеті 1128ж - қаңлылар мен қарлұқтарға қарсы қарахан-қарақытай одағы жасалды. 1133ж – Атсыз Дешті қыпшаққа ілгерілей еніп, қыпщақтарды жаулады 1137ж - Мәуереннахр билеушісі Махмудты женді 1141ж – Қарақытайлар Қарахан мемлекетін түгел жаулады 1141ж – қарақытайлар селжұқ-қарахан әскерін жеңіп, нәтижесінде орталық Мәуереннахрды, Бұхарды бағындырды 1143ж – Елұй Дашы қайтыс болып, билікке әйелі Табуян ие болды 1150ж – Иле горхан(Елұйдың баласы) тұсында халық санағы жүргізілді 1155ж – Иле қаза болып, билік Елұй Дашының қызы Бұсұғанға көшті 1155-1227ж – Есугей баласы Темучин өмір сүрген жылдары 1169ж – Елұй Чжилугу тұсында әр аймақ билеушілері тәуелсіз саясат жүргізе бастады. 1172-1200ж – Хорезм шахы Текеш қыпшақ ақсүйектерімен жақындасу саясатын жүргізді 1200-1220ж – Хорезм шахы Мұхаммед Сығанақ аймағын қосып алды 1203ж – моңғолдар шапқынщылығынан Керей мемлекеті құлады 1204ж – Шыңғыс хан 45мың әскерімен наймандарды бағындырды 1206ж – Онон өзені бойында ақсүйектер құрылтайында Темучин Шыңғыс хан болып сайланды 1207-1211ж – Сібір халықтарын, Енисей қырғыздарын, Шығыс Түркістанды бағындырды 1208ж – Жетісуға келген найман ханы Күшлік қарақытайларды женді 1210-1211ж – қарлұқтар билеушісі Арыслан хан Шыңғыс хан билігін мойындады 1210ж – Хорезм Шахының қарақытайларға қарсы соғысы басталды 1211ж – Наймандар Жетісудағы билікті тартып алып, қарақытайлар мем-ті құлады 1216ж – Мұхаммедтің Қадыр ханға қарсы жорығы кзінде, Торғай даласында меркіттерді қуып келе жатқан Жошы бастаған моңғолдармен соқтығысып қалды 1217ж – Шыңғыс хан Алмалықты алды 1218ж – Баласағұн соғыссыз берілді 1218ж – Отырарға 450 адамдық сауда керуен жіберді 1218ж – Жебе ноян шабуылынан Найман хандығы құлады 1219-1221ж – Орта Азия түгелдей жаулап алынды(Шаңғыс ханмен) 1219-1224ж – Қазақстан мен Орта Азия Шыңғыс хан империясына қосылды 1219ж – моңғол шапқыншылығынан Қыпшақ мемлекеті құлап, жері моңғол ұлыстарына енді 1219ж – 150 мың моңғол әскері Ертістен Сырдарияға қарай қаптады 1219ж – қыркүйек Отырар қоршауы басталды (5 айға созылды) 1220ж – ақпан, Отырар жау қолына көшті№ Қаланы тонап жермен жексен етті 1221ж – Үгедей әскері Шыңғыс хан қолымен қосылып Бұхар мен Самарқанды, Хорезмді бағындырды 1226-1280ж – Ақ Орда негізін салушы Орда Ежен(Жошы үлкен баласы) 1227ж – Шыңғыс хан қайтыс болып, орннына Үгедей отырды 1227-1428ж – Ақ Ода хандығы өмір сүрді 1227-1255ж – Батый хан тұсында Алтын Орда империясына тәуелді болды 1227ж – Жошы қайтыс болып, орнына ұлы Батый отырды 1235ж – Қарақорымда құрылтай өткізілді. Мәселе: еуропаға жорық 1236-1342ж – Еуропаға жорық жасалды. Батыс Дешті қыпшақ, орыс княздықтары, Мордова, Еділ бұлғарлары, Қырым, Солт.Кавказ, Польша, Венгрия, Чехияны жаулады 1237ж – елбөрілі тайпасынан шыққан Башман бастаған қыпшақтар көтерілісі 1238ж – Бұхарда Махмұд Тараби бастаған көтеріліс 1241-1242ж- қыпшақтардың Жошы ұлысындағы көтерілісі 1243ж – Еділдің төменгі бойында Алтын Орда мемлекеті құрылды 1245-1247ж – Папа 4 Иннокентийдің Күйік ханға жіберген елшісі Плано Карпни Оңт. Оңт. Шығыс Қазақстандағы шапқыншылық зардаптары туралы жазды 1245ж – араб графикасымен жазылған «Треджуман түркі уа-араби» кітабында шамамен 2,5 мыңдай сөз енгізілген 14ғ 30 жылдары – Алтын Ордада түркі тіліндегі әдеби ескерткіш «Хұсрау уа Шырын» (авторы ҚҰТБ) жазылды 1250ж – Бейбарыс бастаған Бағдат әулетінің үстемдігі орнады 1251ж – Үгедей ұлысы жойылды 1253-1255ж – Француз королі 9 Людовиктің Мөнке ханға жіберген елшісі Вильгельм Рубрук егіншілік күйрегені, Іле алқабындағы қалалардың қирағаны туралы жазды 1257-1267ж – Берке хан тұсында тәуелсіздігін жариялады 1260ж – Мөнке қайтыс болған соң інілері Арыс-Бұға мен Құбылай өздерін хан етіп жариялады 1260-1306ж – Ноғай - Алтын Орда әскерінің қолбасшысы, Жошы ханның немересі 1264ж – Құбылай Арығ-Бұғаны талқандап, империя ханы болды 1267-1280ж – Мөнке хан тұсында өз атынан теңге щығарды 1269ж – Шағатай Әулеті мемлекетіңің құрылуы 1269ж – ханнан тәуелсіз Хайду мемлекеті құрылды(1269-1301) 15ғ 1346ж – Хайду мемлекетінен Моғолстан бөлініп шықты 1271ж – Мәуереннахр билеушісі Масуд-бек ақша реформасын жүргізді 1273ж – Ноғай Византия императының қызына үйленді 1303ж – «Кодекс куманикус» (Қыпшақ кітабы) фольклер үлгілері сақталған 1306-1307ж – Щағатайдың шөбересі, Барақ ханның баласыТува билікке келді 1312-1342ж - Өзбек хан тұсында мем-т күшейді 1309-1315ж – Ақ орда алғашқы ханы Сасы Бұға 1312ж - Өзбек хан исламды мем-к дін етіп жариялады 1315-1320ж – Сасы бұға мұрагері Ерзен хан 1318-1326ж – Кебек хан (Туваның баласы) 1321ж – Кебек ханның ақша реформасы бойынша, күміс динар «кебеки» атанды 1326-1334ж – Кебектің мирасқоры, інісі Тармашырын орталықтандыру саясатын жүргізді 1342-1357ж – Жәнібек хан тұсында мем-т күшейді 1357-1380ж – Билік үшін күресте 25 хан ауысты 15ғ – ортасына қарай Алтын Орда бірнеше ұлыстарға бөлінді 1320-1344ж – Мүбәраққожа хан Алтын орда ханы болды 1353ж – Хорезмидің қыпшақ 1354-1364ж – билік үшін тартыста 12 хан қаза тапты 1361ж – Тоғылық Мәуереннахрды басып, баласы Илияс Қожаны Билеуші етті 1365ж – Ілияс Қожа Мәуереннахрға жорыққа аттанып, Сырдария бойында, Ташкент түбінде Темір әскерін жеңеді 1364-1375ж – Орыс хан кезінде Ақ орда Алтын Одадан бөлініп, тәуелсіз хандығ болды 14ғ 70-жылдары Астраханьды (Қажы –Тархан) алды 1370ж – Темір Мәереннахрды билікке ие болды 1371-72ж – Темірдің Моғолстанға алғашқы жорықтары 1374-1375ж – Орыс хан Сарай Беркені алды 1377ж – Сауран қаласының түбінде Орыс ханның 2-ші ұлы Темірмәлік пен Тоқтамыс арасында кескілескен ұрыс болып, Тоқтамыс жеңіліс тапты 1379ж – ұрыста Тоқтамыс Темірмәліктің әскерін талқандап, Сығананқта басып алды 1380-1395ж – Тоқтамыс Алтын Орда ханы болды 1380ж – Куликово шайқасында түменбасы Мамй әскері Дмитрий Донской әскерінен жеңілді 1382ж – Тоқтамыс Мәскеуді өртеді, Хорезмге шабуыл жасады 1385-1399ж – Қыдыр-Қожа хан Темірді жеңе алмай, өзін оның вассалы деп мойындады 1388ж – Темір Иранға жасалған жорығынан оралып, бүлік шығарған Хорезм халқын қырғынға ұшыратты 1389,1391,1395ж - Әмір темір жорықтары Алтын Орданы әлсіретті 1390ж – Моғолстанды қайтара шабуылдап, жетісу қаңырап бос қалды 1390-1405ж – Барлас тайпасынан шыққан Тарағай бектің баласы Әмір Темір билігі 1391ж – Құндызша деген жерже тоқтамыс пен Темір әскерлері ұрысқа қатысты 1395ж – Кавказдағы Терек өзенінің аңғарындағы шешуші шайқаста Әмір Темір Тоқтамысты жеңіп, Сарай Беркені қиратты 1395ж - Әмір Темір Терек алабында Тоқтамысты талқандағаннан кейін бірге жүретін Орыс ханның баласы Қойыршыққа патшалық тон, алтын қылыш және хан сарайын күзететін батыр әскерлері мен Жошы ұлыстығының хандығын тапсырған 1395-1419ж – Ноғай Ордасының негізін салушы әмір Едіге(орталығы Сарайшық) 1396-1411ж – Едіге Алтын Орданың билеушісі болды 1397ж – Әмір Темір Иассыда(Түркістанда) Ахмет Йассауи кесенесін салғызды 1398ж – Тоқтамыс хан Едігеден жеңіліп, Батыс сібірге қашып, қолдау тапты 1404ж – Әмір Темір Қытайға жорыққа дайындалды 1405ж – Темір жолда ауырып, Отырарда қайтыс болды 1408-1418ж – Мұхаммед хан Темір ықпалынан құтылып, Шү-Талас бойын қайтарып алды 1418-1429ж – Уайс хан астананы Ілебалық қаласына көшіріп, ойраттарға батыл қарсылық көрсетті 1423-1428ж – Ақ Ордада Орыс ханның немересі Барақ билік етті 1428ж – билікке Шайбан ұрпағы Әбілхайыр хан келді 1426-1440ж – Едіге ұлы Нұраддин тұсында Ноғай ордасы АО-дан бөлінді 1429-1462ж – Уайс баласы Есен-Бұға өкімет билігін иеленді 1430ж - Әбілхайыр хан Махмуд қожаны өлтіріп, Батыс Сібір Әбілхайыр қарамағында өтті 1430ж - Әбілхайыр Тобыл өзені бойында Махмуд Қожаны женді, Хорезмді басты, Үргенішті талқандады 1431ж – астанасы Тура қаласы 1446ж - Әбілхайыр Сырдария бойындағы Сығынақ, Созақ, Аққорған, Өзгент, Аркөркі жаулады 1446ж – даланың күшті билеушісі Мұстафа Әбілқайырға соғыс ашып, жеңіліс тапты 1456ж – Орыс ханның немелері Керей мен Жәнібек сұлтандар Өзбек ханы Әбілқайырға қарсы шығып, өзін қолдайтын тайпалармен Жетісуға көшті 1456-57ж - Әбілхайыр хан Сығанақ маңында Үз Темір Тайшы бастаған ойраттармен соғысып, жеңіліп қалды, Сығанақ бекінісіне тығылды 1457ж – Әбілхайыр Үз Темір бастаған ойраттардан Сығанақ түбінде, Көккесен деген жерде жеңілді 1465-66ж – Қазақ хандығы құрылды(М.Хайдар Дулати) 1465-1560ж – 15ғ-16ғ аралығы, Шлкиіз Тліеншіұлы жыраудың жылдары 15ғасырда – Асан Қайғы өмір сүрді, Қазтуған- көрнекті ақын жырау 1468ж - Әбілхайыр хан Моғолстанға жорыққа аттанып, жолда кенет қайтыс болады 1468ж – Батыс Сібір хандығына шайбанилік Ибақ хан болып, Орыс мем-мен байланыс орн 1470-1510ж - Әбілхайыр немересі Мұхаммед Шайбан қазақ хандарымен Сырдария мен Қаратау аймағындағы қалалар үшін күрес жүргізді 1480-1511ж – Бұрындық хан қазақьарды басқарды 1480ж – қазақ хандығының жағына Моңғол билеушісі Жүніс қосылды 1481-1483ж – Ибақ хан 3 Ивамен сауда қатынастары туралы шарт жасасты 1482-1485ж – Жүніс хан Ташкент пен Сайрамды жаулады 1486ж – қазақтар Шайбанидің інісі отырған Иасы қаласын қоршап, ұрыс нәтижесінде, Шайбани жеңіліп, Хорезмге қашты 1490ж – моғол билеушісі Жүністің баласы Сұлтан Махмұд Отырарды басып алды да, Мұхамед Шайбаниге берді 1495ж – Іле Алатауы етегінде өзбектер жеңіске жетіп, Сыр бойындағы қалаларды иеленді 1495ж – Темір әулетінің ақырғы өкілі Махмұт сұлтаннан қаланы(Түркістан) шайбани тарып алды 1499-1552ж – Мұхаммед Хайдар Дулати өзінің «Жаһаннама», «Тарих-и-Рашиди» деген еңбектерін жазды 1500ж - Мұхаммед Шайбан Самарқанды алды 1501-1502ж - Мұхаммед Шайбан Орта Азияны жаулады 1505-1533ж – Қасым Василий3 мен орыс мемлекетімен дипломатиялық қатынас орнады 1509ж – Мұхаммед Шайбани көп әскерімен Жаныш сұлтан қыстап отырған Қараталға күтпеген жерден шабуыл жасап, қазақтарды жеңіліске ұшыратты 1510ж – жылы (Сібір хандығы ханы) Көшім Ноғай Ордасының Алтыұл ұлысында туған 1510ж - Мұхаммед Шайбан Сығанақ түбінде Қасым ханның әскерінен жеңіліп, қазақ даласындағы ықпалы жойылды 1510ж - Мұхаммед Шайбан Иран шахымен 1Исламмен шайқаста жеңіліп, Мерв түбіндегі қаза болды 1511-1518ж – Қасым хан билігі (Әз Жәнібектің ұлы) 1513ж – Қасым хан Сайрамды алды 1513ж – Бабырдың ізбасары Қаттабек шақыруымен Қасым хан онымен одақ жасасып, Ташкент билеушісі Сүйініш қожаға соғыс ашты(Ташкенте жараланып Сайрамға шегінді) 1513ж – Моғолстан ханы Сұлтан Саидпен одақтас болып, Ташкентке бірігіп жорық жасауға келісті 1514ж – Сұлтан Саид Шығыс Түркістанға кеткен соң Қасымның Жетісудағы билігі нығайды 1518-1523ж - Мамаш 1523 (1521)ж – Қасым хан Сарайшық қаласында қайтыс болды(Қ.Жалайри)халық 1млн. жетті 1523-1533ж – Қасымның немере інісі Тақыр хан болды 1524ж – Тақыр Сұлтан Саидке қарсы қырғыздармен одақ жасасты 1527ж – Тақыр хан қырғыздармен одақ құрып, өз билігін қырғыз халқына да жүргізді 1533-1534ж – Бұйдаш хан Тақырдың інісі хан болды 1534-1535ж – Қожа Мақмұт хан болды 1535-1538ж – хан атағы болған қазақ сұлтандары: Тоғым хан, Ахмет хан, Хақназар, Наурыз-Ахмет хан 1537-1580ж – Хақназар Қазақ хандығының ханы болды, Қасым баласы 1555ж – Көшім ноғайлар мен қазақтардың жасақтарын басқарып, Сібір жұртын билеген Тайбұға руымен соғысады 1560ж – моғолдар қазақ-қырғыз соғыс одағын женді 1563ж – Сібір ханы аттанды 1563ж – Шайбан әулетінен шыққан Көшім қазақ хандығына қарсы болды 1569ж – Хақназар сауда қатынастары Семен Мальцев 1573ж – Қазақ хандығына жіберілген Мәскеу елшісі Чебуков Көшім бұйрығымен өлтірілді 1573ж – Третьяк Чебуков қазақ хандығы туралы мәліметтер қалдырды(4 иван тұсында) 1574-1575ж – Иван грозный Сібірге А.Личеницын басқарған отряд жіберді, бірақ орыс әскері жеңіледі 1577ж - Борис Доможиров дерегі: Хақназар өзін патша, әрі ұлы князь деп санады 1579ж – қазақ сұлтандары Ташкентке келген кезде Хақназар Баба сұлтанан жер сұрады 1580ж – Баба сұлтанның тыңшысы Хақназарды өлтірді 1580-1582ж – Хақназардың немере інісі 80 жастағы Шығай таққа отырды 1580ж – Сібір ханы Көшіммен соғыста қолға түскен Ораз-Мұхаммедті орыс тұтқынынан босатты 1582ж – жаз Шығайдың баласы Тәуеклдің Йассы маңында Баба сұлтан мен соғысы 1582-1598ж – Шығай қайтыс болып, орнына баласы Тәуекел отырды 1582ж – 1 қыркұек атаман Ермак 540 казак пен Строгановтардың 50 қызметкерін алып, 30 кемемен Сібірге аттанды 1582ж – Бұхардың жауынгер ханы Абдаллах Түркістанды иеленіп, қаланың билеушілерін өз қолымен өзгертіп отыратын болды 1583ж – Тәуекел хан Өзбек ханымен жасасқан шартты бұзды 1584ж – Ермак Көшімнің құрған торынан қаза болды 1586ж – Тәуекел Түркістанды басып, Ташкентке қауіп төндірді 1586-1594ж – Тәуекел билікке таласқан Хақназар ұлдарымен күресті 1588ж – Ташкентте Абдаллах ханға қарсы көтеріліс басталды 1594ж – Тәуекел хан Мәскеуге Құл-Мұхаммед бастаған елшілік жіберді 1595ж – Мәскеуден Тәуекел ханға тілмаш Вельямин Степанов елшілігі жіберді 1598ж – жазы Тәуекел хан әскерімен Мәуереннахрға кірді 1598ж – Тәуекел Орта Азияға жаңа жорық бастады 1598ж – Тәуекел Ташкентте қайтыс болды 1598ж – Шайбани әулетінің орнына Аштархани әулеті келді(1598-1743) 1598ж – Көшім біржола жеңіліп, Зайсан өңіріне қашты 1598ж – Сібір хандығы Ресей құрамына енді 1598-1628ж – Есім хан билігі 16 ғ 2-ші жартысында - Ноғай Ордасы ыдырап екіге бөлінлі 1600ж – Үлкен ноғайлы мырзалары Борис Годунов тұсында, Ресейге тәуелділігін мойындап, Иштерек мырза князь атағын аттанды 1613-1627ж – Тұрсын Мұхаммед хандығы 1616ж – Есілде бекініс салынып, жоңғарлардың Ертіс бойымен ілгері жылжуына жол жабылды 1619ж – Орыс патшасы жоңғарлардың қазақ даласына енуіне шек қойды 1624ж – Есім хан мен Тұрсын хан бірлесіп, Абылай сұлтанды жазалау үшін Әндіжанға жорық жасады 1627ж – Есім хан Тұрсын Мұхамедтті өлтіреді 1627ж – ойрат одағы ыдырады: қалмақтар батысқа, хошоуттар Тибетке жер ауды, жоңғарлар Жоңғарияда қалды 1629-1652ж – Жәңгір хан болды 1628ж – Есім қайтыс болып, Ахмет кесенесінде жерленді 1629-1652ж – Қазақ ханы Есімнің ұлы Жәңгір болды «Салқам Жәңгір» 1634ж – қалмақтар шабуылынан, Үлекен ноғайлы Еділдің батысындағы Кіші Ноғайлылраға қосылды 1635ж – Батыс Моңғолияда жоңғарлардың әскери-феодалдық мемлекеті құрылды 1635ж – Батур Қонтайшы Қазақстанның оңтүстік аудандарына шабуыл жасап, Жетісудің көп бөлігін жаулаап алды 1635-1654ж – Батыр қонтайшы биледі 1635ж – Батыр қонтайшы Жетісудың көп бөлігін жаулап алды 1643ж – Орбұлақ шайқасы 1643ж – Жәңгір ханның 600 жанкешті сарбаздары жоңғардың 50мың әскеріне қарсы тұрып, жеңіске жетті 1652ж – Ресейден зеңбіректер сатып алып, қаруланған жоңғарлар Қазақ жеріне қайта шабуылдап, қазақ әскерін женді, майданда Жәңгір хан қайтыс болды. 1657-1718ж - Әз-Тәуке хан билігі 1663-1756ж - Әлібекұлы Төле Би Жаныс руынан шыққан ұлы жүздің биі 1666-1722ж - Әйтеке би 1667-1764ж – Қаз дауысты Қазыбек Орта жүз Арғын ішіндегі Каракесек 1680-1718ж – Тәуке хан билігі 1687-1688ж – Тәуке Орта Азиямен сауданы дамытты 1686-1693ж – Сібірге 5 рет елшілік жіберіп орыс-қазақ қатынастарды дамытты 1680ж – жоңғарлар Оңт. Қазақстанға жорығы кезінде Түркістанды ала алмады 1690-1775ж – Бөгенбай батыр 1691-1769ж – Қаракерей Қабанбай (шын аты Ерасыл) 1694ж – Тәуке хан 1Петрмен елші Аталықов арқылы сауда байланысын күшейту туралы келісті 1693-1748ж – Кіші жүзде Әбілхайыр билігі 1706-1781ж – Құттымбекұлы Наурызбаай, 1710ж – Қарақұм жиыны 1711-1781ж – Абылай хан өмір сүрген жылдары 1716ж – Омбы, Ямышевск бекіністері салынды 1716ж – Қайп ханның 1 Петрге жіберген елшілігі 1716ж – жоңғар шапқыншылығы кеулей бастағанда Тәуке Хан Сібір Губернаторы князь М.П. Гагаринге енлшісін жіберіп, қалмақтарға қарсы күресте қолдауын өтінген 1717ж – Железинск қамалы салынды 1718-1726ж – Батырдың(Болат-Тәуке ханның бел баласы) билігі 1718ж – Семипалатинск қамалы салынды 1718ж – 3 жүзді билеген Тәуке қазасынан кейін жоңғар шапқыншылығы күшейді 1718-1750ж – Кіші жүзді Күшік биледі 1718ж – Аягөз шайқасы 1720ж - Өскемен бекінісі салынды 1720-1740ж – Ұлы жүзді Жолбарыс хан басқарды 1722ж – Цинь императоры Канси қайтыс болғаннан кейін Жоңғария барлық әскерін Қазақ еліне қарсы жіберуге мүмкіндік алды 1723ж – Цеван-Рабдан бастаған 70 мың жоңғар әскері 7 шепке бөлініп Қазақ өлкесін ойрандады 1723-1727ж – Ақтабан шұбырынды, алакөл сұлама, ақ мешін 1725ж – жоңғарлар Түркістан мен Ташкентті жаулады 1724-1738ж – Сәмеке хан Орта жүз аймағын биледі 1726-1730ж – Болат хан билігі 1726ж – Қалмақ қырылған шайқасы. Сарысудың орта ағысы(Торғай даласы) 1726ж – Ордабасы жиыны. Үш жүздің жасақтары жиналып, жауға соққы беру жөнінде келісімге келді 1729ж – Аңырақай шайқасы (Балқаш көлі оңт.) 1730ж – Кіші жүз билері Әбілхайырға Жоңғарияға қарсы күресу үшін Ресеймен әскери одақ құруды тапсырды, алайда Әбілхайыр елшлеріне Ресей құрамына кіру құжатын тапсырды 1730-1829ж – Райымбек БАтыр 1731-1748ж - Әбілхайыр Кіші жүзге хан болды 1731ж – 19 ақпан елшілер Сейітқұл Құндағұлұлы, Құтлымбет Қоштайұлының Кіші жүзді империя құрамына қабылдау туралы ұсынысын императрица Анна Иоановна қабылдады 1731ж – қазанда А.И Тевкелев басқарған елшілік жіберілді 1731ж – 10 қазан Кіші жүздің 27 старшинасы Ресейдің қол астыга кіруге ант берді 1733ж – Уса Серен бастаған жоңғар қолы Қара Ертіспен келіп, зайсаеға, Аягөзге жетіп, Қарқаралы, Баянауыл тауларые асып, Кәрітауға ат басын тірейді 1734-1771ж – Орта жүз ханы Әбілмәмбет билігі 1734ж – 10 маусым императрица Анна Иоаннова Ұлы жүзді Ресей құрамына қабылдауға келісімі жөнінде жарлық шығарды 1734ж – мамырда орыс үкіметі Сенаттың хатшысы И.К.Кирилов басқарған экспидиция жабдықтады 1735ж – Ор өзені бойында Ор бекінісінің негізі салынды 1738ж – тамыз айында Орынбор комиссияның басшысы, тарихшы В.Н. Татищев Орынборда қазақ сұлтандарының съезін өткізді. Кіші жүзден 15 Орта 27 старшина ант берді 1740ж – 28 тамыз Әбілмәмбет хан мен Сұлтан Абылай Орынборға келіп Ресей билігін мойындады 1740ж – Иран әміршісі Нәдіршахтың Хиуаны талқандап, Сырдария өңіріне жақындауы қазақтардың жағдайын ауырлатты 1741-42ж – Қолдан Церен ОРта жүз бен Кіші жүзге екінші ақтабан шұбырынды жорық жасады 1742ж – Абылай сұлтан жоңғар тұтқынына түсіп, 1743ж қиыншылықпен босады 1741-1742ж – Орта жүз қазақтары Ор бекінісіне дейін ығыстырылып, қалмақтардың бмлігін мойындауы талап етілді 1742ж – 2 қыркүйекте Орынбор комиссияның бастығы И.Неплюев Галдан Церенге хат жолдап, Ресейдің қарамағындағы қазақтарға қысым жасамауды талап етті. 1742ж – 20 мамыр Ресей Сенаты қазақтарды және шекалалық бекіністері қорғау жөнінде жарлық шығарды 1742-1802ж – Сырым Датұлы өмір сүрген жылдары. 1775ж Пугачевтің жасағын басқарды 1743ж – Орынбор шекаралық комиссияның төрағасы И.И. Неплюев Орска қалашағын жаңа жерге көшірді.Қоныс Орынбор деп аталды 1743ж – тұтқынан босаған Абылай жоңғар феодалдарымен күресті өрістетті 1745ж – қонтайшы қазасынан кейін таққа таласушылардың бірі Әмірсана Абылайды паналап, Орта жүзге қашты 1745ж – Жоңғар қонтайшысы Галдан Цереннің қайтыс болуына байланысты таққа талас басталып, Орта Азия жағдайы шиеленісіп кетті 1745-1759ж – қазақ даласы арқылы Орынборға жеткізілген 135447 қой, 49697 жылқы, 7740 ешкі, 238 бұқа жалпы құны 1млн. сом шмасында бағаланған 1747ж – Хиуа тағына Батыр сұлианның баласы Қайыптың отыруы қазақ ханының бұл өңірдегі ықпалын әлсіретті 1747ж – патшайым Елизавета Петровна үкіметі Демидовтар әулетінің қолында болған Алтай тау-кен кәсіпорындарын орыс патшаларының меншігі деп жариялады 1748ж – Ор бекінісі маңында Әбілхайыр мен Ресей дипломаттары кездесіп, екі арадағы салқындықты жойғандай болды 1748ж – Ұлқияқ және Торғай өзендері арасындағы қақтығыста, Әбілхайыр Барақ сұлтан қолынан қаза тапты 1748-1819ж – Тілеуке Құлекеұлы. Шал-акын- Көкшетау өңірде туған. Әкесі-Абылайдың батыры, Анасы – Төле бидің туған қызы 1752ж – Қалмақтар Орта жүзге басып кірді 1752ж – Петропавл ешбінің салынуы 1753ж – Абылай сұлтан ірі қолды басқарып, Жоңғарияға шабуыл жасады 1755ж – башқұрт халқы патша үкіметінің отарлау саясатына қарсы азаттық күреске шықты 1755ж – 19 шілдеде жоңғар мемлекетінің иелігі Маньчжур – Цинь өкіметінің меншігі деп жарияланды 1755ж – күзде Әмірсана күтпеген жерден Цинь билігіне қарсы шығып, Абылай мен Әбілпайызға арқа сүйеді 1756ж – 2 қыркүйек Жайық жағасына жақын жерлерде қазақтарға мал жаюға алғаш рет шек қойылды 1756ж – наурыз Маньчжур – Қытай әскері Іле өзенін бойлай Қазақ хандығын шекарасына жақындады 1756ж – Императрица Елизавета Петровна башқұрттардың көтерілісін басуға көмектескені ушін қазақтарға Жайықтың сол жағасында мал жаюға уақытша рұқсат етті 1757-1758ж – Орынбор өлкесін басқарған П.И.Рычков пен Тевкелев 1756ж үкімет шешімін ресми түрде іске асырудың орынсыз екенін түсінді 1757ж – маусым қолбасшылар Фу Дэ, Чжао Хой бастаған қытай әскері Қазақ еліне басып кірді 1757ж – 24 желтоқсан Кіші жүз ханы Нұралыға Жайықтан мал айдап өтуге қазақтарға тиым салынғандығы жөнінде шешім тапсырылды 1757-1760ж – Абылай Қытайдың билігін мойындады 18ғ 70 жылдары - белгілі қолбасшы Абылай Ходжент, Ташкент билеушілеріне соққы бенрді 1758ж – Жоңғария толық талқандалды 1758ж – Жоңғария дербес мемлекеті жойылып, орнына 1761ж империялық әкімшілік бірлестік – Шыңжан құрылды 1759ж – 1 қантар Үрімшіде Абылайдың сауда миссиясы жақсы қабылданды 1760ж – Ертіс өңіріне Ресейдің әр түпкірінен жерсіз шаруалар, қылмыскерлер, Дон казактары әкеліп қоныстандырылды. 1761ж – Абылай императрица Елизавета Петровнадан ағаш ұстасын және 200-300 пұт астық жіберуді сұрап отырықшылықты дамытты 1761ж – бұрыңғы жоңғар жерінде Шыңжаң(жаңа шекара) құрылды 1766ж - Әбілмәмбет хан Екатерина патшайымға хат жолдап, Түркістан арқылы өтетін ірі керуенді Семей, Жәміш бекіністерінде шек қоймай қабылдауға рұқсат алды 1767ж – 15 қараша 2 Екатерина Бұхар саудагерлеріне Қазақстан территориясында еркін сауда жасауға рұқсат берді 1769ж – П.С. Паллас өлкеге жасалған алғашқы ғылыми экспидицияның бірін басқарып, «Ресей империясының әр түрлі шет аймақтары бойынша саяхат» енбегін жазды 1769-1772ж – Н. Рычков өлкеде мәліметтер жинастырып, «Капитан Н.Рычковтың 1771ж қырғыз-қайсақ даласына саяхатының күнделік жазбалары» енбнгін жазды(1772) 1771ж – Түркістанда Орта жүз ханы Әбілмәмбет қайтыс болып, дәстүр бойынша ақсүйектер хан ұлы Әбілпайызды емес Абылайды хан сайлады 18ғ 50 жылдары – Кіші жүз ханы Нұралы 1742ж 19 қазандағы Жайық бойында мал жаюға тыйым салған патша үкімін жою талап етті 1773-1775ж – Еділ мен Жайық бойындағы Е.Пугачев басқарған соғыс. Орыс, башқұрт, татар, Орта және Кіші жүз қазақтары қатысты 1773-1774ж – Пугачев үндеулері Кіші жүзде жиі тарап, қазақтардың көтеріліске стихиялық бағытта тартылуы(қыркүек, наурыз) 1774ж – наурыз-күз Көтерілістің кең жайылуы 1775ж – Қозғалыстың саябырлап басылуы 1773ж – 20 қыркүйек Пугачев Нұралыға арнайы үндеу жолдады: жер мен суды қазақтарға қайтаруға уәде беріп, қазақтарды өзіне тарту мақсатын ұстанды 1773ж – қазан көтеілісшілер Пресногорьковск бекінісіне, Троицк, Гагарьевск редуттарына шабуылдады 1773ж – 7 қазаң Орынбор Губернаторы Петербургке хабарлағандай, қазақ руларының арасындағы қобалжу ерекше байқалды 1773ж – қарашаның 17 нен-18не қараған түні. Нұралының өкілі Зәбір молда Усиха өзені маңында Пугачевке жолықты 1773ж – қараша Пугачевтің манифесіне арқа сүйген қазақтар Жайықтың оң жағасына өтіп, малдарын жайды 1774ж – жаз Звериноголовск бекінісі төңірегінде Пугачев тығылып жүр деген лақап тарады 1774ж – күз Сібір шептеріне шабуылдаған қазақтар патша әскерінің қысымымен Сырдария бойына ығысиы 1774ж – күз қарауыл, кенжеғалы, қыпшақ, керей т.б. рулардан құрылған топтар Пресногорск, Петропавл, Верхнеозерный бекіністеріне шабуылдады 1774ж – күзінде генерал Деколонгтың Петербургке граф Панинге жолдаған хатында көтерілісшілердің күш алып кеткендігі соншалық, бекіністердегі гарнизондарға сүйеніп, қазақтардың толқуын басу мүмкін емес деп қынжыла хабарлады 1775ж – Пугачев көтерілісі әлсіреді. Суворов бастаған күш Пугачев көтерілісінің басты орталықтарын талқандағаннан кейін ғана қазақ өлкесінде де көтеріліс әлсіреді 1775ж – 7 қараша сыртқы істер коллегиясының жарлығы бойынша, қысқы уақытта Еділ, Каспий теңізі, Ертіс пен Жайықтың оң жағалауы, Ембі, Сағыз өзендері бойындағы жайылымдарды ппайдалануға рұқсат етілді 1775ж – шаруалар көтерілісін жаныштаған А.Суворовтың П.Панинге жолдаған хатында Сырым Датұлы патша үкіметіне қарсы күрескен топтардың басшысы деп сипаттлаған 1776ж – сәуірде генерал Н.А. Рейндорф «тыныштық» орнағаны туралы үкіметке хабарлады 1778ж – Орал казактарымен қақтығыста Сырымның балалары қайтыс болды 1778ж – 24 мамыр 2 Екатерина Абылайды тек Орта жүз ханы етіп бекітті 1781ж – Абылай дүние салды. Түркістандағы Ахмет Йассауи кесенесінде жерленді 1781-1819ж – Абылай мұрагері Уали хан болып сайланды 1782ж – Уәли Петропавл бекінісіне барып, Ресейге адалдыққа ант берді 1782-1783ж – жұт әсерінен малдың шығын болуын қазақ әскерлері жергілікті халыққа қысым көрсету үшін пайдаланды 1782ж – 27 желтоқсан патша үкіметінің 1775ж 7қараша жарлығы өзгертілді 1783-1797ж – Сырым Датұлы басқарған Кіші жүз қазақтарының көтерілісі 1783ж – күзі Сырымның Орал казак әскерімен ашық түрде кең арпалыс жолына түсуі басталды 1783ж – желтоқсан Сырымды оралдық казактар тұтқынға алды 1784ж – Сырымның қарындасына үйленген Нұралы хан оны көктемде тұтқыннан босатты 1784ж – маусым Сырымның Орал казак әскерімен кескілескен күресі басталды 1784ж – қараша Сағыз өзені бойында сырым тобы 1000 адамға жетті 1785ж – 17 ақпан көтерілісті басу үшін генерал-майор Смирновтың тобы жіберілді(300(237) казак,2432башқұрт) 1785ж – 15 наурыз көтерілісшілерге қарсы1250 казак тобымен старшина Колпаков және Пономарев аттанды. Көтер. Саны 7000 адам 1785ж – көктеміне дейін, көтерілісшілердің басты қимылдары патша үкіметінің Жайық бойындағы бекіністеріне, казак әскеріне қарсы бағытталды 1785ж – Премьер-майор Назаровтың басқаруымен Орал казактары Табын руына шабуылдады 1785ж – Кіші жүз старшындарының сьезі Нұралыны зандықтан тайдыру жөнінде шешеім қабылдады 1785ж – күзде қазақ билерінің (20 ру өкілдері) мәжілісі болып патша үкіметіне Нұралы тұқымдарын хан тағына жолатпау талаптарын қойды 1786ж – көктемде Орал әскери шебіне қашып, паналады 1786ж – Орынборда шекаралық комиссия құрылды 1787ж – Кіші жүзде патшаның әкімшілік билігінің төменгі сатылары ұйымдастырылды 1787ж – наурыздың 15 көтерілісшілерді талқандау үшін 1250қарулы казактары бар Орад казак әскерінің старшиналары Колпаков пен Пономарев жорыққа шықты 1789ж – Азиялық училище ашылып, моңғол, маньчжур, қытай, парсы т.б. тілдері оқытты 1790ж – Нұралы Уфаға жер аударылып, сонда қайтыс болды 1790ж – тамызда Төртқара руының өкілдері шетелдер коллегиясының мүшесі, граф А.А. Безбородкаға атаман Донсков үстінен шағым түсірді 1790ж – 21 қазан және 5 қараша бейбіт ауылдардың тынышын алмау туралы нұсқау шығарды 1790-1815ж – 1226 Кіші жүз қазағы Ресейге өтіп, башқұрт болып аттарын өзгерткен 1791ж – наурыз Сырым, Табын және Кердері руларына Мұғалжар тауларына қарай көшуді ұсынды 1791ж – Көтерілістің жаңа кезенінің кенеюіне Орск қаласының маңында Ералыны хан етіп сайлау әсер етті(1791-1794) 1791ж – маусымда Сырымның көтеріліс талқылау үшін старшындар съезін шақыру талабы орындалмады. Партизандық күрес әдісіне көшті 1791ж – Исатай Тайманұлы туды қозқаррастың қалыптасуына Жабай Бегалыұлы әсер етті 1792ж – Сырым Ресей империясына қарсы ашық күрес жариялады 1794ж – Ералы хан қайтыс болды 1795ж – Есім хан болып сайланды(1795-1797) 1796-97ж – қысқы жұт, ханның салықты көбейту, көтерілістің қайтадан ұштасуына себеп болды. 1796ж – Стамбулдан қымбат тауарлармен шыққан Бағдад көпестері Парсыны, Ауғанстанды, Үндістанды аралап, Семейге жетті 1797ж – 17 наурыз Сырым тобының хан сарайына шабуылы кезінде Есім хан өлтірілді 1797ж – күз полковник Скворник тобы Сырымды қудалауды бастады 1797ж - Төменгі Жайық бойындағы феодалдық топтар Қаратайды хан көтерді. Ол Кіші жүзде патша саясатына қарсы топты басқарды 1797-1805ж –Айшуақ хан болды 1797ж – Қаратайдың қуғынынан құтылу үшін Сырым Датұлы Хиуа хандығына өтіп кетті 1799ж – 21 қараша император 1 Павел жарлығымен Орта жүз қазақтарына (45000) Ертістің оң жағасына мал жаюға,, қайтадан қоныстануға рұқсат етілді 1799ж – Орта жүздің 1200 шаңырағы Ресейге өтіп, башқұрт болып аттарын өзгерткен 1799-1879ж – 19ғ Қазақ тарихы туралы жазған орыс тарихшы А.Левшин 18ғ 2-ші жартысы – Орыс саудасының белгілі орталықтар: Омбы, Семей, Өскемен, Бұқтырма(1761ж негізі қаланған 1801ж – патша үкіметі қазақ руларына Жайықтың оң жағасына өтуге, мал жаюға рұқсат берді 1801ж – 11 наурыз император 1 Павелдің жарлығымен Кіші жүз қазақтарының Жайық пен Еділ аралығында көшіп-қонуы зандастырылып, Бөкей хандығы құрылды 1801-1818ж – Петропавл кедені арқылы Қытайға өткізуге рұқсат етілген әр түрлі тауарлар құны 302763 сомға тең болды 1802ж – Сырым Датұлы Хиуада қайтыс болды 1802-1847ж – Абылай ханның немересі Қасым төренің баласы, Кенесары Өмір сүрген жылдары 1802-1874ж – Дулат Бабатайұлы, «Бейшара менің қазағым», «О,Сарыарқа, Сарыарқа», «Ақжайлау мен Сандықтас» өлендерін жазды 1803ж – 19 мамыр керуендер қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында Ресей үкіметі көпестерге қарулы топ ұстауға рұқсат берді 1803-1906ж – Мұрат Мөңкеұлы, «Үш қиян», «Қазтуған», «Шалгез» өлеңдерді жазды 1804-1846ж – Махамбет Өтемісұлы өмір сүрген жылдары 1805-1806ж – Қытаймен жағдайды ретке келтіру үшін Пекниге жіберілген Ю.А. Головкиннің елшілігі Ургадан қайтып оралды 1807-1867ж – Шернияз Жарылғасұлы, Әдебиетте суырып салма өнерді жетілдірді 1808-1895ж – Шөже Қаржаубайұлы. Жастайынан екі көзінен айырылып. 1809ж – Жантөре атақты «Шалқыма» күйін шығарды 1809ж – Тара қаласынан 5000 сомға әр түрлі тауарлар жеткізген көпес Нерпин Бұқтырманы басып өтіп, Қытайдың Шауешек қаласында тауарларын сатып, сол бекініске қайтып орал
05.03.2010     14064     17     Nuki     Nurgul Ospanova   4.4/17   Категория: История Казахстана - Қазақстан тарихы Теги: br
Скачать    9389   (366.0Kb) Похожие файлы:

0   17 Гулька Нагашыбаевна   (06.10.2011 10:55) Спасибоооооооооо! Ответить 0   16 Aigero4ka   (04.10.2011 23:11) Рахмет! Я такую же искала!) у Вас нашла. Спасибо! Ответить 0   15 Aigerimka   (28.09.2011 00:32) Неге толық емес,жалғасы қайда????? Ответить 0   14 АКЕРКЕ   (13.06.2011 14:05) спасибо за шпор Ответить 0   13 g)   (10.12.2010 18:35) Зато так легче запоминается, спасибо))) Ответить 0   12 дамир   (02.12.2010 09:54) че за нах Ответить 0   11 ayau3366   (25.11.2010 22:46) точно!!это целая целая энцикя!!!!!! Ответить 0   10 малский   (25.11.2010 17:59) Ответить 0   9 А   (03.11.2010 19:34) ну и шпора Ответить 0   8 Зарина   (02.11.2010 10:18) Прикольно,но было бы еще история городов. придеться дальше искать Ответить 0   7 Еркебулан   (24.10.2010 14:57) Қателері бар Тексеріп алындар! Ответить 0   6 султан   (08.10.2010 12:17) мммда 5 обеспечена Ответить 0   5 султан   (08.10.2010 12:16) тупасть)ну зато 5обеспечена))) Ответить 0   4 Idel   (31.08.2010 13:02) ei a gde prodaljenie 1900-2000 gg.??? Ответ: Тарих - шпора. - История Казахстана - Қазақстан тарихы - Шпаргалки Ответить 0   3 Abldog   (24.06.2010 18:32) Да уж шпора ))) Ответить 0   1 medet_92   (28.03.2010 18:48) нет по короче, а то это не шпора а целая энциклопедия, как ее собой тоскать!!! Ответить +2   2 auelbekova_bota   (29.03.2010 17:34) ой Меда, притощил же сегодня )) Ответить

Имя *:

Код *: