Скачать    3312   (365.5Kb)	21.04.2010, 22:58
б.з.б.2,5млн. 140 мыңжыл. - Ежелгі палеолит б.з.б.2млн -700 - Дошель(олдувэй) б.з.б.800мың - 140мың - Шелль, Ашелль. б.з.б.140мың - 40мың - Орта палеолит - Соңғы ашелль, мустьер б.з.б.40мың - 12мың - Кейінгі палеолит(ориньяк, солютре, мадлен) б.з.б.12-5мың ж - Мезолит б.з.б.5-3мың ж - Неолит б.з.б.4-3мыңж - Энеолит б.з.б.2-1мыңж - Қола дәуірі б.з.б 1мыңж - Темір дәуірі 1959-60ж - Австралопитек(епті адам), шығыс Африка(олдувай) жас1-млн750мың ми көлем-652см 1890-91ж - Питекантроп Ява аралы 1927 - Синантроп пекин(Чжау-коу-дян) 1856 - Неандерталь(саналы) Германия(неанд. үңгірі) Кроманьон - Кро-маньон үңгірі(Франция) 1938 - Тесіктас(Өзбекстан) неандертальдық бала 8-9 жасы б.з.б.18-15ғ - Ерте қола дәуірі(федоров) б.з.б.15-13ғ - Орта қола (алакөл) б.з.б.13-8ғ - Кейінгі қола(замараев) 1914ж - Б.В. Андриановтың қазба жұмысы(Андронов) б.з.б.3мыңж - Қаз-ның дала,тау жерде енгіншілік пайда болды Кен өндіру басталды б.з.б.2-1мыңж - рулық қатынастар ыдырап, фтайпалық бірлестіктер п.б. б.з.б.8-3ғ - Ерте темір б.з.б.3-б.з.6ғ - Кейінгі темір Сақтар б.з.б.8-6ғ - Ерте сақ б.з.б.5-3ғ - Соңғы сақ Бесшаты қорымы - Іле өзені (Шылбыр) 31 обадан ірісі диаметр-104м биіктігі 17м Б.з.б.7-4ғ - Сақ тайпалар одағы құрылды Геродот б.з.б.5ғ Тарих еңбегі б.з.б. 6ғ - Томиристің Кирмен соғысы (б.з.б.529ж) б.з.б. 519-518ж - 1Дарийдің тиграхауда сақтарымен соғысы. б.з.б.330-327ж - А.Македонскимен соғысы (Спитамен ерлігі) б.з.б. 480ж - парсылармен қосылып. Фермопиль б.з.б.490ж - Марафон шайқасы, гректерге қарсы б.з.б.7ғ - Сібір, Қазақстан, Еділ бойы Андық стиль п.б. б.з.б. 6ғ - ойшыл Анахрис(Анарыс) Ғұндар б.з.б. 206ж - ғұн билеушісі Мөде үйсіндерге шабуылдада. б.з.б. 55жыл - ғұндар 2-ге бөлінді б.з. 93ж ғұндардың Қаз-ға 2-ші рет қоныс аударуы Атилла - 410-456ж 451ж - Атилла Кталаун даласында рим-франк одағына қарса соғысты 452ж - Атилла Италияны ойрандап, Падуя, Миланды алды. 453ж - Атилла қайтыс болды. Үйсіндер б.з.б. 2ғ - Орталық Азиядан Жетісуға көшті. б.з.б. 160ж - Тиграхауда сақтарының жерін мекендеді б.з.б. 73ж - үйсіндер 3 бөлінді Халқы- 630мың, тілі - көне түркі, билеуші - гуньмо Қанлылар б.з.б.2ғ қытай деректерінде жазылған Астанасы - Битянь, халқы - 600мың, титулы - хан 552-603ж - Ежелгі Түрік қағанаты 535ж - Бұмын түркі тайпаларды біріктіре бастады. 546ж - теле тайпасы қосылды. 552ж - Бұмын 50мың әскерімен аварды талқандады 561-563ж - түріктер эфталиттерге қарсы Иранмен әскери одақ құрды 567ж – Бұхар түбінде түріктер эфталиттерді женді 568ж- түрік көпесі Маниах Византия императорымен сауда әскери одақ құрды 575ж – Иран мен Византия келісім жасады 603ж- Қағанат 2-ге бөлінді 603-704ж Батыс Түрік қағанаты Астанасы – Суяб Халқы – үйсіндер, қаңлылар, қарлұқтар, түркештер, шығылдар, яғмалар Алғашқы қағаны – Тардуш (Дато) Күші Жеғұй, Тон жабғу қағандар тұсында арта түсті 640-657ж – Тайпааралық соғыстар 659ж – Таң империясы Жетісуды басып алды 704-756ж – Түркеш қағанаты Териториясы: Жетісу, Іле, Шу, Талас алқаптары Алғашқы қағаны – Үшелік Астанасы – Суяб, жазғы- Күңгіт 706ж – түркештер соғдылармен одақтасып, Бұхар маңында арабтарды жеңді 709ж – соғды ханы Тархун көмектесуден бас тартып, арабтар Бұхарды жаулады Сақал қаған Үшеліктің ұлы Орта Азияны бағындырды 711ж – қара түркештер Ш.түрік қағанымен бірге Сары түркештерді жеңді 723ж – Сұлық қаған (сүзеген) арабтарға соққы берді 732ж – арабтар түркештерді ығысытырып, Бұхарды жаулады 736ж – Сұлық қаған арабатрға қарсы шығып, Тоқарыстанға жетіп жеңіледі. 738ж – Баға-Тархан Сұлықты өлтіреді 748ж – қытайлар Суяб қаласын жаулап, қирады 751ж – Атлах шайқасы қытайлар мен арабтар арасында(қарлұқтар араб жағына шықты) 756ж – қағанат қарлұқтарға қарсы тұра алмай, қирады 756-940ж - Қарлұқ қағанаты 742ж - қарлұқтар, ұйғыр, басмыл тайпалары бірікті 8ғ (746ж) – ұйғыр қысымымен Жетісуға көшті 756ж – қарлұқ қағанаты құырылды Астаналары – Суяб, Тараз, 766-775ж – Қарлұқтар Қашғарияны жаулады 791ж- Қарлұқтар ұйғырлардан жеңілді 812ж – Арабатардан жеңілді 840ж – Білге Құл-қадырхан қаған жариялап, қарлұқтар бостандығы Тайпалары: тухси, шігіл, азкікші, түркеш, халаж, жарұқ, барысхан, көкеркін, бескіл 9ғас. Аяғы – саманилер Исфиджабты басып, Таразды қоршады 840ж – ұйғыр қағанаты құлап, қимақты 7 тайпа құрды. Эймур, имақ, қыпшақ, татар, баяндур, ланиказ, ажлар. 940ж – Қашғардың билеушілері Баласағұнды жаулап Қарлұқ қирады. 9-11ғ – Оғыз мемлекеті Териториясы: Сырдария – Еділл аралығы Астанасы – Янгикент, Билеушісі – жабғу Тацпалары: қалаж, жағра, жарұқ, қарлұқ, баяндұр, имур, қарабұлақ 965ж – Киев русімен одақтасып, Хазарияны талқандады 985ж – князь Владимирмен одақтасып, Еділ Бұлғариясые жеңді 9-11ғ Қимақ мемлекеті Астанасы – Қимақия(Ертіс бойында), Қарантия(Алакөл жағасы) Қимақтарда 16 қала, 12-сі Ертіс бойында 893ж – Исмаил ибн Ахмад Таразды алып, қаладағы бас шіркеуді мешітке айналдырды 11-12ғ – Ислам қыпшақтар арасында таралды 942-1210 Қарахан мемлекеті Негізі салушы – Сатұқ Боғра хан 955ж – Мұса хан билігі орнады 960ж – Мұса хан исламды мемл-к дін етіп жариялайды Қарахандарға қосылған аймақтар: 990ж – Тараз, Исфиджаб 992ж – Хотан, Бұхар 999ж – Саманилер, 11-12ғ –Мәуеренахр, жетісу Астаналары – Қашғар –мұса хан Баласағұн – Сүйлемен орталығы 1007ж – наймандар мен керейттер несториандық бағыттағы христиан дінін қабылдады 1065ж – селжұқтар билеушісі Алып-Арслан қыпшақтарға қарсы 1041ж – Шахмәлік Хорезмді жаулады 1043ж – Шахмәлік селжұқтардың қолынан қаза тапты Маңғыстауға жорық жасап, қыпщақтардың бір бөлігін тәуелді етті 11ғ-1219ж – Қыпшақ мемлекеті 1069ж – қыпшақтар Хорезмге қарсы жорыққа шықты 1089ж – селжұқтар сұлтаны Мәлік шах Батыс қағанатты бағындырды 1102ж – Баласағұн мен Тараздың билеушісі Қадыр Жебірейіл Мәуеренахрды жаулады 1125ж Ляо империясы құлап, 40мың отбасын басқарған Елұй Дашы Жетісуға қоныстады 1127- 1156ж – хорезм шахы Атсыз 1128ж – қарақытайлар Шығыс хандықты жаулап, Жетісуда үстемдік етті 1128-1211ж Қарақытайлар мемлекеті 1128ж - қаңлылар мен қарлұқтарға қарсы қарахан-қарақытай одағы жасалды. 1133ж – Атсыз Дешті қыпшаққа ілгерілей еніп, қыпщақтарды жаулады 1137ж - Мәуереннахр билеушісі Махмудты женді 1141ж – Қарақытайлар Қарахан мемлекетін түгел жаулады 1141ж – қарақытайлар селжұқ-қарахан әскерін жеңіп, нәтижесінде орталық Мәуереннахрды, Бұхарды бағындырды 1143ж – Елұй Дашы қайтыс болып, билікке әйелі Табуян ие болды 1150ж – Иле горхан(Елұйдың баласы) тұсында халық санағы жүргізілді 1155ж – Иле қаза болып, билік Елұй Дашының қызы Бұсұғанға көшті 1155-1227ж – Есугей баласы Темучин өмір сүрген жылдары 1169ж – Елұй Чжилугу тұсында әр аймақ билеушілері тәуелсіз саясат жүргізе бастады. 1172-1200ж – Хорезм шахы Текеш қыпшақ ақсүйектерімен жақындасу саясатын жүргізді 1200-1220ж – Хорезм шахы Мұхаммед Сығанақ аймағын қосып алды 1203ж – моңғолдар шапқынщылығынан Керей мемлекеті құлады 1204ж – Шыңғыс хан 45мың әскерімен наймандарды бағындырды 1206ж – Онон өзені бойында ақсүйектер құрылтайында Темучин Шыңғыс хан болып сайланды 1207-1211ж – Сібір халықтарын, Енисей қырғыздарын, Шығыс Түркістанды бағындырды 1208ж – Жетісуға келген найман ханы Күшлік қарақытайларды женді 1210-1211ж – қарлұқтар билеушісі Арыслан хан Шыңғыс хан билігін мойындады 1210ж – Хорезм Шахының қарақытайларға қарсы соғысы басталды 1211ж – Наймандар Жетісудағы билікті тартып алып, қарақытайлар мем-ті құлады 1216ж – Мұхаммедтің Қадыр ханға қарсы жорығы кзінде, Торғай даласында меркіттерді қуып келе жатқан Жошы бастаған моңғолдармен соқтығысып қалды 1217ж – Шыңғыс хан Алмалықты алды 1218ж – Баласағұн соғыссыз берілді 1218ж – Отырарға 450 адамдық сауда керуен жіберді 1218ж – Жебе ноян шабуылынан Найман хандығы құлады 1219-1221ж – Орта Азия түгелдей жаулап алынды(Шаңғыс ханмен) 1219-1224ж – Қазақстан мен Орта Азия Шыңғыс хан империясына қосылды 1219ж – моңғол шапқыншылығынан Қыпшақ мемлекеті құлап, жері моңғол ұлыстарына енді 1219ж – 150 мың моңғол әскері Ертістен Сырдарияға қарай қаптады 1219ж – қыркүйек Отырар қоршауы басталды (5 айға созылды) 1220ж – ақпан, Отырар жау қолына көшті№ Қаланы тонап жермен жексен етті 1221ж – Үгедей әскері Шыңғыс хан қолымен қосылып Бұхар мен Самарқанды, Хорезмді бағындырды 1226-1280ж – Ақ Орда негізін салушы Орда Ежен(Жошы үлкен баласы) 1227ж – Шыңғыс хан қайтыс болып, орннына Үгедей отырды 1227-1428ж – Ақ Ода хандығы өмір сүрді 1227-1255ж – Батый хан тұсында Алтын Орда империясына тәуелді болды 1227ж – Жошы қайтыс болып, орнына ұлы Батый отырды 1235ж – Қарақорымда құрылтай өткізілді. Мәселе: еуропаға жорық 1236-1342ж – Еуропаға жорық жасалды. Батыс Дешті қыпшақ, орыс княздықтары, Мордова, Еділ бұлғарлары, Қырым, Солт.Кавказ, Польша, Венгрия, Чехияны жаулады 1237ж – елбөрілі тайпасынан шыққан Башман бастаған қыпшақтар көтерілісі 1238ж – Бұхарда Махмұд Тараби бастаған көтеріліс 1241-1242ж- қыпшақтардың Жошы ұлысындағы көтерілісі 1243ж – Еділдің төменгі бойында Алтын Орда мемлекеті құрылды 1245-1247ж – Папа 4 Иннокентийдің Күйік ханға жіберген елшісі Плано Карпни Оңт. Оңт. Шығыс Қазақстандағы шапқыншылық зардаптары туралы жазды 1245ж – араб графикасымен жазылған «Треджуман түркі уа-араби» кітабында шамамен 2,5 мыңдай сөз енгізілген 14ғ 30 жылдары – Алтын Ордада түркі тіліндегі әдеби ескерткіш «Хұсрау уа Шырын» (авторы ҚҰТБ) жазылды 1250ж – Бейбарыс бастаған Бағдат әулетінің үстемдігі орнады 1251ж – Үгедей ұлысы жойылды 1253-1255ж – Француз королі 9 Людовиктің Мөнке ханға жіберген елшісі Вильгельм Рубрук егіншілік күйрегені, Іле алқабындағы қалалардың қирағаны туралы жазды 1257-1267ж – Берке хан тұсында тәуелсіздігін жариялады 1260ж – Мөнке қайтыс болған соң інілері Арыс-Бұға мен Құбылай өздерін хан етіп жариялады 1260-1306ж – Ноғай - Алтын Орда әскерінің қолбасшысы, Жошы ханның немересі 1264ж – Құбылай Арығ-Бұғаны талқандап, империя ханы болды 1267-1280ж – Мөнке хан тұсында өз атынан теңге щығарды 1269ж – Шағатай Әулеті мемлекетіңің құрылуы 1269ж – ханнан тәуелсіз Хайду мемлекеті құрылды(1269-1301) 15ғ 1346ж – Хайду мемлекетінен Моғолстан бөлініп шықты 1271ж – Мәуереннахр билеушісі Масуд-бек ақша реформасын жүргізді 1273ж – Ноғай Византия императының қызына үйленді 1303ж – «Кодекс куманикус» (Қыпшақ кітабы) фольклер үлгілері сақталған 1306-1307ж – Щағатайдың шөбересі, Барақ ханның баласыТува билікке келді 1312-1342ж - Өзбек хан тұсында мем-т күшейді 1309-1315ж – Ақ орда алғашқы ханы Сасы Бұға 1312ж - Өзбек хан исламды мем-к дін етіп жариялады 1315-1320ж – Сасы бұға мұрагері Ерзен хан 1318-1326ж – Кебек хан (Туваның баласы) 1321ж – Кебек ханның ақша реформасы бойынша, күміс динар «кебеки» атанды 1326-1334ж – Кебектің мирасқоры, інісі Тармашырын орталықтандыру саясатын жүргізді 1342-1357ж – Жәнібек хан тұсында мем-т күшейді 1357-1380ж – Билік үшін күресте 25 хан ауысты 15ғ – ортасына қарай Алтын Орда бірнеше ұлыстарға бөлінді 1320-1344ж – Мүбәраққожа хан Алтын орда ханы болды 1353ж – Хорезмидің қыпшақ 1354-1364ж – билік үшін тартыста 12 хан қаза тапты 1361ж – Тоғылық Мәуереннахрды басып, баласы Илияс Қожаны Билеуші етті 1365ж – Ілияс Қожа Мәуереннахрға жорыққа аттанып, Сырдария бойында, Ташкент түбінде Темір әскерін жеңеді 1364-1375ж – Орыс хан кезінде Ақ орда Алтын Одадан бөлініп, тәуелсіз хандығ болды 14ғ 70-жылдары Астраханьды (Қажы –Тархан) алды 1370ж – Темір Мәереннахрды билікке ие болды 1371-72ж – Темірдің Моғолстанға алғашқы жорықтары 1374-1375ж – Орыс хан Сарай Беркені алды 1377ж – Сауран қаласының түбінде Орыс ханның 2-ші ұлы Темірмәлік пен Тоқтамыс арасында кескілескен ұрыс болып, Тоқтамыс жеңіліс тапты 1379ж – ұрыста Тоқтамыс Темірмәліктің әскерін талқандап, Сығананқта басып алды 1380-1395ж – Тоқтамыс Алтын Орда ханы болды 1380ж – Куликово шайқасында түменбасы Мамй әскері Дмитрий Донской әскерінен жеңілді 1382ж – Тоқтамыс Мәскеуді өртеді, Хорезмге шабуыл жасады 1385-1399ж – Қыдыр-Қожа хан Темірді жеңе алмай, өзін оның вассалы деп мойындады 1388ж – Темір Иранға жасалған жорығынан оралып, бүлік шығарған Хорезм халқын қырғынға ұшыратты 1389,1391,1395ж - Әмір темір жорықтары Алтын Орданы әлсіретті 1390ж – Моғолстанды қайтара шабуылдап, жетісу қаңырап бос қалды 1390-1405ж – Барлас тайпасынан шыққан Тарағай бектің баласы Әмір Темір билігі 1391ж – Құндызша деген жерже тоқтамыс пен Темір әскерлері ұрысқа қатысты 1395ж – Кавказдағы Терек өзенінің аңғарындағы шешуші шайқаста Әмір Темір Тоқтамысты жеңіп, Сарай Беркені қиратты 1395ж - Әмір Темір Терек алабында Тоқтамысты талқандағаннан кейін бірге жүретін Орыс ханның баласы Қойыршыққа патшалық тон, алтын қылыш және хан сарайын күзететін батыр әскерлері мен Жошы ұлыстығының хандығын тапсырған 1395-1419ж – Ноғай Ордасының негізін салушы әмір Едіге(орталығы Сарайшық) 1396-1411ж – Едіге Алтын Орданың билеушісі болды 1397ж – Әмір Темір Иассыда(Түркістанда) Ахмет Йассауи кесенесін салғызды 1398ж – Тоқтамыс хан Едігеден жеңіліп, Батыс сібірге қашып, қолдау тапты 1404ж – Әмір Темір Қытайға жорыққа дайындалды 1405ж – Темір жолда ауырып, Отырарда қайтыс болды 1408-1418ж – Мұхаммед хан Темір ықпалынан құтылып, Шү-Талас бойын қайтарып алды 1418-1429ж – Уайс хан астананы Ілебалық қаласына көшіріп, ойраттарға батыл қарсылық көрсетті 1423-1428ж – Ақ Ордада Орыс ханның немересі Барақ билік етті 1428ж – билікке Шайбан ұрпағы Әбілхайыр хан келді 1426-1440ж – Едіге ұлы Нұраддин тұсында Ноғай ордасы АО-дан бөлінді 1429-1462ж – Уайс баласы Есен-Бұға өкімет билігін иеленді 1430ж - Әбілхайыр хан Махмуд қожаны өлтіріп, Батыс Сібір Әбілхайыр қарамағында өтті 1430ж - Әбілхайыр Тобыл өзені бойында Махмуд Қожаны женді, Хорезмді басты, Үргенішті талқандады 1431ж – астанасы Тура қаласы 1446ж - Әбілхайыр Сырдария бойындағы Сығынақ, Созақ, Аққорған, Өзгент, Аркөркі жаулады 1446ж – даланың күшті билеушісі Мұстафа Әбілқайырға соғыс ашып, жеңіліс тапты 1456ж – Орыс ханның немелері Керей мен Жәнібек сұлтандар Өзбек ханы Әбілқайырға қарсы шығып, өзін қолдайтын тайпалармен Жетісуға көшті 1456-57ж - Әбілхайыр хан Сығанақ маңында Үз Темір Тайшы бастаған ойраттармен соғысып, жеңіліп қалды, Сығанақ бекінісіне тығылды 1457ж – Әбілхайыр Үз Темір бастаған ойраттардан Сығанақ түбінде, Көккесен деген жерде жеңілді 1465-66ж – Қазақ хандығы құрылды(М.Хайдар Дулати) 1465-1560ж – 15ғ-16ғ аралығы, Шлкиіз Тліеншіұлы жыраудың жылдары 15ғасырда – Асан Қайғы өмір сүрді, Қазтуған- көрнекті ақын жырау 1468ж - Әбілхайыр хан Моғолстанға жорыққа аттанып, жолда кенет қайтыс болады 1468ж – Батыс Сібір хандығына шайбанилік Ибақ хан болып, Орыс мем-мен байланыс орн 1470-1510ж - Әбілхайыр немересі Мұхаммед Шайбан қазақ хандарымен Сырдария мен Қаратау аймағындағы қалалар үшін күрес жүргізді 1480-1511ж – Бұрындық хан қазақьарды басқарды 1480ж – қазақ хандығының жағына Моңғол билеушісі Жүніс қосылды 1481-1483ж – Ибақ хан 3 Ивамен сауда қатынастары туралы шарт жасасты 1482-1485ж – Жүніс хан Ташкент пен Сайрамды жаулады 1486ж – қазақтар Шайбанидің інісі отырған Иасы қаласын қоршап, ұрыс нәтижесінде, Шайбани жеңіліп, Хорезмге қашты 1490ж – моғол билеушісі Жүністің баласы Сұлтан Махмұд Отырарды басып алды да, Мұхамед Шайбаниге берді 1495ж – Іле Алатауы етегінде өзбектер жеңіске жетіп, Сыр бойындағы қалаларды иеленді 1495ж – Темір әулетінің ақырғы өкілі Махмұт сұлтаннан қаланы(Түркістан) шайбани тарып алды 1499-1552ж – Мұхаммед Хайдар Дулати өзінің «Жаһаннама», «Тарих-и-Рашиди» деген еңбектерін жазды 1500ж - Мұхаммед Шайбан Самарқанды алды
21.04.2010     6433     6     Sayan     4.4/11   Категория: История Казахстана - Қазақстан тарихы
Скачать    3312   (365.5Kb) Похожие файлы:

0   6 Балжан   (21.02.2011 18:20) Spasibki Ответить 0   5 ayau3366   (28.11.2010 15:02) ынгаилы рахмееет!!!!! Ответить 0   4 ayau3366   (25.11.2010 22:51) рааааааааахмеееееееет!!!!!!!! Ответить 0   3 Есен   (21.11.2010 21:21) Рахмет Ответить 0   2 Еркебулан   (24.10.2010 14:49) Қателер бар! Ответить 0   1 Айнокон   (01.10.2010 21:31) Ote ingaili,kolaili. Kop rakmet! Ответить

Имя *:

Код *: